Monday, November 23, 2015

The Inscription of King Mānadeva at Changu Narayan - Theodore Riccardi, Jr.


Author: Theodore Riccardi, Jr.
Journal: Journal of the American Oriental Society
Volume: 109
Number: 4 
Date: October - December 1989
Page Number: 611-620
DOI: 10.2307/604086
Page Count: 10

Abstract:

The oldest dated inscription in the Kathmandu Valley, originally brought to light by Bhagvanlal Indraji and later by Sylvain Lévi, is inscribed on a stone pillar at the temple of Changu Narayan. This article provides the text, a new translation, and new photographs of the inscription.



For Citations:

APA Style
Riccardi, T.. (1989). The Inscription of King Mānadeva at Changu Narayan. Journal of the American Oriental Society109(4), 611–620. http://doi.org/10.2307/604086

MLA Style
Riccardi, Theodore. “The Inscription of King Mānadeva at Changu Narayan”. Journal of the American Oriental Society 109.4 (1989): 611–620.

Wednesday, November 18, 2015

प्रस्तावित नक्शाहरू : सिंह सत्तल जीर्णोद्धार २०७१

Poster on the reconstruction of Siṃha Sattal (2014):



सिंह सत्तल जीर्णोद्धार कार्य

काठमाडैाँ महानगरपालिका - २०, 
मरुटोल, काठमाडैाँ ।

प्रस्तावित नक्शाहरू

संयुक्त लगानी :

1. गुठी संस्थान
केन्द्रिय कार्यालय
त्रिपुरेश्वर, काठमाडैाँ ।

2. काठमाडैाँ महानगरपालिका
हनुमानढोका दरबार क्षेत्र संरक्षण कार्यक्रम
वसन्तपुर, काठमाडैाँ ।

The following is the proposed roof plan of Siṃha Sattal:


The following is the proposed attic floor plan of Siṃha Sattal:

.

Notice of Continuation of 12 - Year Chariot Festival of Śrī Rāto Macchindranāth

Notice regarding the Continuation of the 

12 - Year Chariot Festival 

of 

Śrī Rāto Macchindran

ā

tha (Karuṇ

ā

maya) of P

ā

ṭan

post the 7.8 M Earthquake April - May 2015


Issued by the Guthi Sansthan, Lalitpur Office


The following is the outline of the route outlined in the above notice:

छ्यासीकोट - सैंबु - भैंसेपाटी - नख्खु - विष्णुदेवी - एकान्तकुना - भनिमण्डल - झम्सीखेल - पुल्चोक - गाःबहाल - महापाल - सुन्धारा - लगनखेल - ठटि टोल - जावलाखेल - भनिमण्डल - एकान्तकुना - नख्खु खोला - बुङ्गमती

नेपालका सूचीकृत आदिवासी जनजाति

नेपालका सूचीकृत आदिवासी जनजाति

(आदिवासी जनजाति उत्थान राष्ट्रिय प्रतिष्ठान ऐन, २०५९ अनुसार)

Nepal Indigenous Ethnic People Upliftment National Academy Act, 2059

क्र.
सं.
वर्गीकृत समूहहरू ५९ जातिहरू
विकसित समूह नेवार, थकाली
सुविधाबाट वञ्चित समूह मार्फाली, लिम्बू, जिरेल, थाङ्गबे, गुरुङ, शेर्पा, व्याँसी, तिनगाउँले, मगर, याक्खा, ह्योल्मो, बाह्रगाउँले, रार्इ, छन्त्याल
सीमान्तकृत समूह सुनुवार, राजवंशी, ताजपुरिया, मुगाली, थारु, गनगार्इ, पहरी, लार्के, तामाङ, धिमाल,
तोप्केगोला, ल्होपा, भुजेल, भोटे, डोल्पो, दुरा, कुमाल, दरार्इ, वालुङ
अति सीमान्तकृत समूह माझी, थुदाम, सन्थाल, बोटे, सियार, चेपाङ, धानुक, झागँड, दुनुवार, ल्होमी, थामी, बराम
लोपोन्मुख समूह कुसुन्डा, सुरेल, किसान, कुसुबाडिया, बन्करिया, हायु, लेप्चा, राउटे, राजी, मेचे

Source:
Nepal Paricaya. (2059). Kathmandu: Department of Information, Ministry of Information and Communication, Nepal Government. pp. 151.
(English)
Nepal Paricaya (An Introduction to Nepal). (2012). Kathmandu: Department of Information, Ministry of Information and Communication, Nepal Government. pp. 152.

Tuesday, November 17, 2015

Sūryadarśana Ritual


A drawing of Sūryadarśana (observing Śrī Sūryathe Sun-God) ritual by a Newar girl, shared by Rakesh Chandra Shrestha (2009), Kathmandu.

Sūryadarśana Ritual

श्रीसूर्यदर्शनकर्म

The position of the hands is to be noted here. This is a standard posture for Sūryadarśana in all Vedic rituals.

Position hands in this way:



Place your hands this way for Sūryadarśana:


हल्चोकको १२ वर्षे नाचका देवगणहरू

हल्चोकको १२ वर्षे आकाश भैरव
(हल्चोक भैरव) नाचका देवगणहरू

क्र.
सं.
देवदेवीको नाम वर्ण आयुध बलि नेत्र कैफियत
चण्डी रातो खाली चल्ने द्विनेत्र
कुमारी रातो खाली चल्ने द्विनेत्र
आकाशभैरव नीलो खड्ग चल्ने त्रिनेत्र
गङ्गा सेतो खाली नचल्ने (शाकाहारी) त्रिनेत्र
महादेव सेतो त्रिशूल नचल्ने (शाकाहारी) त्रिनेत्र
पार्वती हरियो खाली नचल्ने (शाकाहारी) त्रिनेत्र
आकाशदेवी हरियो धनुषवाण चल्ने त्रिनेत्र
बाराही रातो खाली नचल्ने (शाकाहारी) त्रिनेत्र
महाकाली नीलो छुरी चल्ने त्रिनेत्र
१० दक्षिणकाली रातो छुरी चल्ने त्रिनेत्र
Source:
शर्मा, नूतनधर । (२०७०, असार २१) । हलचोकको श्री आकाश भैरव नाच । नेपाल सरकार, संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालय, हनुमानढोका दरबार संग्रहालय विकास समिति, काठमाडैाँ महानगरपालिका, सम्पदा शाखा, हनुमानढोका दरबार क्षेत्र संरक्षण कार्यक्रम - वसन्तपुर तथा डान्स कल्चरल आर्ट सेन्टरद्वारा काठमाडैाँमा आयोजित "विश्व सम्पदा सूचीमा सूचीकृत हनुमानढोका दरबार क्षेत्रमा परम्परादेखि सञ्चालित परम्परागत नाच सम्बन्धी एक दिने गोष्ठी" मा प्रस्तुत कार्यपत्र । पृष्ठ ४ ।

Sharma, Nutandhar. (2013 July 5). Halacokako Śrī Ākāśa Bhairava Nāca [The Dance of Śrī Ākāśa Bhairava of Halacoka]. A paper presented at a seminar entitled "One-Day Seminar on the Traditional Dances Organized Traditionally in the Hanumandhoka Palace Area Enlisted in World Heritage List" organized by Nepal Government, Ministry of Culture, Tourism and Civil Aviation (MoCTCA), Hanumandhoka Palace Museum Development Committee, Kathmandu Metropolitan City, Hanumandhoka Palace Area Preservation Program - Basantapur and Dance Cultural Art Center. pp. 4.

हल्चोकको भैरव नाचका देवगणहरू वार्षिक

वार्षिक इन्द्रजात्रा पर्वमा
काठमाडैाँमा नचाइने 
हल्चोकको
आकाश भैरव (हल्चोक भैरव) नाचका देवगणहरू


क्र.
सं.
देवदेवीको नाम वर्ण आयुध बलि नेत्र कैफियत
चण्डी रातो खाली चल्ने द्विनेत्र
कुमारी रातो खाली चल्ने द्विनेत्र
आकाशभैरव नीलो खड्ग चल्ने त्रिनेत्र
Source:
शर्मा, नूतनधर । (२०७०, असार २१) । हलचोकको श्री आकाश भैरव नाच । नेपाल सरकार, संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालय, हनुमानढोका दरबार संग्रहालय विकास समिति, काठमाडैाँ महानगरपालिका, सम्पदा शाखा, हनुमानढोका दरबार क्षेत्र संरक्षण कार्यक्रम - वसन्तपुर तथा डान्स कल्चरल आर्ट सेन्टरद्वारा काठमाडैाँमा आयोजित "विश्व सम्पदा सूचीमा सूचीकृत हनुमानढोका दरबार क्षेत्रमा परम्परादेखि सञ्चालित परम्परागत नाच सम्बन्धी एक दिने गोष्ठी" मा प्रस्तुत कार्यपत्र । पृष्ठ ४ ।

Sharma, Nutandhar. (2013 July 5). Halacokako Śrī Ākāśa Bhairava Nāca [The Dance of Śrī Ākāśa Bhairava of Halacoka]. A paper presented at a seminar entitled "One-Day Seminar on the Traditional Dances Organized Traditionally in the Hanumandhoka Palace Area Enlisted in World Heritage List" organized by Nepal Government, Ministry of Culture, Tourism and Civil Aviation (MoCTCA), Hanumandhoka Palace Museum Development Committee, Kathmandu Metropolitan City, Hanumandhoka Palace Area Preservation Program - Basantapur and Dance Cultural Art Center. pp. 4.

Monday, November 16, 2015

Nepal Academy of Music and Drama News - Rajdhani



The conclusion of academic council meeting of Nepal Academy of Music and Drama.

News by Rajdhani national daily.

The Living Goddess of Nepal, Kumārī - Painting

A beautiful painting of the Living Goddess Kumārī byRakesh Chandra Shrestha (2009), Kathmandu.


The Living Goddess of Nepal
Śrī Kumārī Devī

नेपालको जीवित देवी
श्री कुमारी

Painting by Rakesh Chandra Shrestha 
Kathmandu, 2009

Śrīyantra - Line Drawing



Śrī Yantra (श्रीयन्त्र)

Line Drawing

Sunday, November 15, 2015

Taleju Temple, Bhaktapur


Taleju Temple, Bhaktapur

तलेजु मन्दिर, भक्तपुर (ख्वपः)

Swodhala Hiti, Bhaktapur


Swodhala Hiti, Bhaktapur
Photo Courtesy: Om Dhaubhadel

Tashi Thongmon Monastery, Solukhumbu



(Photo obtained from a poster at Solukhumbu)

Tashi Thongmon Monastery, Solukhumbu was built in 16th century with the sincere efforts of Lama families with leading role of Lama Dorjee Jangbu and renovated in 18th century and in 1914 after the Monastery was destroyed by fire.


Project: Tashi Thongmon Monastery Renovation, 2007
Funding Source: Sherpa Lama families residing in Nepal and abroad roof supplies donated by Himalayan Trust
Logistic Support: Monastery Fund-Raising Committee and Monastery Construction Committee


"The Hindu Pantheon in Nepalese Line Drawings" by Bühnemann (2003)

Title of the Book: The Hindu Pantheon in Nepalese Line Drawings: Two Manuscripts of the Pratiṣṭhālakṣaṇasārasamuccaya
Author: Gudrun Bühnemann
Publication Year: 2003
Published By: Indica, Vārāṇasī


This book reproduces line drawings of the pantheon of deities described in chapter 6 of the Pratiṣṭhālakṣaṇasārasamuccaya from two 17th-century Nepalese manuscripts Drawing of the 64 Yoginīs according to the Devī-Purāṇa found in an appendix to both manuscripts are also reproduced. 

The line drawings from Nepal should prove to be of great importance to the study of Hindu iconography. Comprehensive and almost complete sets of illustrations of pantheons such as this one are rarely found. 

In addition to the line drawings, this volume reproduces the Sanskrit text of chapter 6 of the printed edition of the printed edition of the Pratiṣṭhālakṣaṇasārasamuccaya (published in Kathmandu in 1966), which is not accessible. The Pratiṣṭhālakṣaṇasārasamuccaya, also called Lakṣaṇasārasamuccaya, Lakṣaṇasaṅgraha and Lakṣaṇasamuccaya, is a text of the 11th or 12th century and is attributed to Vairocana. It is a work on the construction and installation of lingas compiled from various Agamas. The present book discusses its authorship and date, the contents of its individual chapters, and analyses in detail the iconographic features of the deities described in chapter 6.

(Text from amazon.com)

Table of Contents


For APA citation:
Bühnemann, Gudrun. (ed.). (2003). The Hindu Pantheon in Nepalese Line Drawings: Two Manuscripts of the Pratiṣṭhālakṣaṇasārasamuccaya. Vārāṇasī: Indica.

For MLA citation:
Bühnemann, Gudrun, ed. The Hindu pantheon in Nepalese line drawings: two manuscripts of the Pratiṣṭhālakṣaṇasārasamuccaya. Vārāṇasī: Indica Books, 2003.

Śāha Kings of Modern Nepāl

List of Śāha Kings of
Modern Nepāl

Regnal Years
Coro-nation
Name of the
Śāha King
Life Span
Age at
Death
Queen(s) / Spouse(s)
Parents
Remarks
From
To
Born
Death
25 Sept-ember 1743 11 Jan- uary 1775 25 Sept- ember 1768 Pṛthvī Nārāyaṇa Śāha 11 January 1723 Gorkhā 11 January 1775 Devīghāta 52 Indra Kumārī Devī Narendra Rājya Lakṣmī Devī Iccāvatī Devī Dayāvatī Devī Narabhūpāla Śāha Kauśalyāvatī Śāha
11 Jan- uary 1775 17  Nov- ember 1777 12  Jan- uary 1775 Pratāpa Siṃha Śāha 16 April 1751 Gorkhā 17 November 1777 Kathmandu 26 Rājendra Rājya Lakṣmī Devī Maiju Rāni Māneśvarī Devī Rānī Bhitryāni Devī Pṛthvī Nārāyaṇa Śāha Narendra Rājya Lakṣmī Devī
17  Nov-ember 1777 March 1799 Jan-uary  1778 Raṇa Bahādur Śāha 25 May 1775 Basantapur, Kathmandu 8 March 1799 Basantapur, Kathmandu 30 Rāj Rājeśvarī Devī (m. 1789 - 1806) * Suvarṇa Prabhā Devī (m. 1791 - 1806) * Kāntavatī Devī (m. 1797 - 1999) Lalita Tripurā Sundarī Devī (m. 1804 - 1806) * Pratāpa Siṃha Śāha Rājendra Rājya Lakṣmī Devī Stabbed
March 1799 20  Nov- ember 1816 March  1779 Girvaṇa Yuddha Vikrama Śāha 19 October 1797 Basantapur, Kathmandu 20 November 1816 Basantapur, Kathmandu 19 Siddhilakṣmī Devī Śāha Gorakṣa Rājya Lakṣmī Devī Raṇa Bahādur Śāha Kāntavatī Devī Died of small-pox
20  Nov-ember 1816 12  May  1847 Rājendra Vikrama Śāha 3 December 1813 Basantapur, Kathmandu 12 May 1847 Bhaktapur 67 Samrājya Lakṣmī Devī Rājya Lakṣmī Devī Girvaṇayuddha Vikrama Śāha Gorakṣa Rājya Lakṣmī Devī
12  May  1847 17  May  1881 Surendra Vikrama Śāha 20 October 1829 Basantapur, Kathmandu 17 May 1881 Basantapur, Kathmandu 51 Sūrya Rājya Lakṣmī Devī Trailokya Rājya Lakṣmī Devī Deva Rājya Lakṣmī Devī Rājendra Vikrama Śāha Samrājya Lakṣmī Devī
17  May  1881 1 December 1911 Dec- ember 1881 Pṛthvīvīra Vikrama Śāha 18 August 1875 Basantapur, Kathmandu 1 December 1911 Kathmandu 36 Raman Rājya Lakṣmī Devī Śāha Divyeśvarī Lakṣmī Devī Śāha Kīrti Rājya Lakṣmī Devī Śāha Durgā Rājya Lakṣmī Devī Śāha Crown Prince Trailokya Vīra Vikrama Śāha Deva Lalit Rājya Lakṣmī Devī Poisoned
11  Dec- ember 1911 Nov- ember 1950 20  Feb- ruary 1913 Tribhuvan Vīra Vikrama Śāha 30 June 1906 Kathmandu x - Kānti Rājya Lakṣmī Devī Śāha Iśvarī Rājya Lakṣmī Devī Śāha Pṛthvīvīra Vikrama Śāha Divyeśvarī Lakṣmī Devī Śāha
Nov- ember 1950 18  Feb- ruary 1951 x Jñānendra Vīra Vikrama Śāha Deva - - x Mahendra Vīra Vikrama Śāha Deva Indra Rājya Lakṣmī Devi Śāha
18  Feb-ruary 1951 13  March 1955 x Tribhuvan Vīra Vikrama Śāha x 13 March 1955 Canton Hospital, Zürich, Switzerland 48 x x
13 March 1955 31  Jan- uary 1972 May  1956 Mahendra Vīra Vikrama Śāha Deva 11 June 1920 Nārāyaṇahiti Royal Palace, Kathmandu 31 January 1972 Diyālo Baṅglā, Bharatpur 51 Indra Rājya Lakṣmī Devī Śāha Ratna Rājya Lakṣmī Devī Śāha Tribhuvan Vīra Vikrama Śāha Kānti Rājya Lakṣmī DevīŚāha
31  Jan- uary 1972 1 June 2001 24  Feb- ruary 1975 Bīrendra Vīra Vikrama Śāha Deva 29 December 1945 Nārāyaṇahiti Royal Palace, Kathmandu 1 June 2001 Nārāyaṇahiti Royal Palace, Kathmandu 55 Aiśvarya Rājya Lakṣmī Devi Śāha Mahendra Vīra Vikrama Śāha Deva Indra Rājya Lakṣmī Devi Śāha Massacred
June 2001 June  2001 x Dīpendra Vīra Vikrama Śāha Deva 27 June 1971 Nārāyaṇahiti Royal Palace, Kathmandu 4 June 2001 Chaunī, Kathmandu 29 - Bīrendra Vīra Vikrama Śāha Deva Aiśvarya Rājya Lakṣmī Devi Śāha Suicide after massacre
June 2001 28  May  2008 x Jñānendra Vīra Vikrama Śāha Deva 7 July 1947
Nārāyaṇahiti Royal
Palace, Kathmandu
- - Komal Rājya Lakṣmī Devi Śāha x Kingship abolished
* Died with husband's death (satī).

Of the same Śāha lineage, Crown Prince Trailokya Vīra Vikrama Śāha (30 November 1847 - 30 March 1878) could not become King of Nepal due to his death at an early age of 30 as a Crown Prince. He met his death before his father King Surendra Vikrama Śāha, who died on 17 May 1881. Crown Prince Trailokya Vīra Vikrama Śāha gets his name from his mother Trailokya Rājya Lakṣmī Devī, the second wife and Queen of King Surendra. He had three wives, viz. Tārā Rājya Lakṣmī DevīLalit Rājya Lakṣmī Devī and Somagarva Divyeśvarī Rājya Lakṣmī Devī.

Saturday, November 14, 2015

शेर्पा थर र उपथरहरू

शेर्पा थर र उपथरहरू


क्र.सं. शेर्पा थर उपथरहरू कैफियत
लामा शेर्पा लामा सरवा
लामा गोन्पा
च्यावा च्यावा
च्यावा नाक्पो
ल्हुक्या
पेनाक्पा पेनाक्पा
मिङ्याग्पा ठाक्तोवा
गोले
गर्जा
खापा
पिनासा
युल्खोङमा
सिरे
मिल्हसा
दोटुवा
शरपा
पाङकर्मा
थिम्मी सलाका
खम्बाचे
गोपर्मा
ल्हाकसिन्दु
पाल्दोर्जी
छयुशर्पा
ठोक्पा
बिनाक्पा
श्यङगो
जोङनग्पा
श्हुर्पा
मेन्दवा
पेम्पुलो

In case of any errors, please feel free to make necessary corrections.

Visvarupa Visnu, Changu Narayan


Viśvarūpa Icon,
Cā(n)gu Nārāyaṇa

Photo: Abhas D Rajopadhyaya (2012)


प्राचीन काठमाडैाँका १८ बहालहरू

प्राचीन काठमाडैाँका १८ बहाःहरू


क्र.सं. बहालको नाम टोलको नाम सृष्टिकर्ता कैफियत
क्वाः बहाः ठँहिटी वाक् वज्र
झ्वाःबहाः कुसुमलाछी
ढोका बहाः त्यैाड
ग बहाः नःघः
तःछेँ बहाः असन सुरत वज्र
जन बहाः केल
इतुम् बहाः किलागल केशचन्द्र मल्ल
ते बहा नँ छेँ वन्धु दत्त
सवल बहाः चिकँअत शाश्वत् वज्र
१० मू बहाः वटु सुरत वज्र
११ मखँ बहाः मखन शान्तिकराचार्य
१२ श्रीखण्डमूल बहाः
सिखमू बहाः
लायकु लीला वज्र
१३ मिखा बहाः ज्याबहाल
१४ इकु बहाः चिकंमुगल
१५ ॐ बहाः जोर गणेश झोछेँ
१६ लगं बहाः लगन
१७ मुसुम बहाः ब्रह्मटोल मञ्जु वज्र
१८ ब्रह्मटोल मञ्जु वज्र

I have added few more details to the compilation by Dineśānanda Rājopādhyāya (born 1927 AD, Indracoka, Kathmandu).

Wednesday, November 11, 2015

पचली भैरवको १२ वर्षे नाचका देवगण


पचली भैरवको १२ वर्षे नाचमा सम्मिलित देवगणको सूची 


क्र.
सं.
देवताहरूको नाम स्थानीय नेपाल
भाषामा नाम
नेत्र वर्ण कैफियत
महालक्ष्मी
त्रिनेत्र कुमकुम वर्ण
गणेश गणेद्यः त्रिनेत्र श्वेत वर्ण
ब्रह्मायणी म्हासुख्वाःद्यः राम तिलक पित वर्ण
रूद्रायणी तुयूख्वाःद्यः त्रिनेत्र श्वेत वर्ण
कैामारी कुमारी रक्त वर्ण
नारायणी वाउँख्वाःद्यः रामतिलक हरियो वर्ण
बाराही बाराही द्यः रक्त वर्ण
इन्द्रायणी मनमय्जु छड्के त्रिनेत्र कुमकुम वर्ण
काली अजिमा त्रिनेत्र रक्त वर्ण
१० भैरव पचली भैरव स्वच्छन्द त्रिनेत्र निलो वर्ण
११ सिंहिनी सिंवा द्यः श्वेत वर्ण
१२ व्याघ्रिनी धुंवा द्यः बाघ वर्ण
१३ श्वेत भैरव तुयूम्ह महाःद्यःख्वाः श्वेत वर्ण

Source:
नापित, राजु । (2013, ने.सं. ११३३) । श्री पचली भैरव र १२ वर्षे खड्गसिद्धि जात्रा । 
Indra Mali and Bharat Mali credited by Napit (2013).

Monday, November 9, 2015

उपत्यकाका १२ प्रमुख तीर्थस्थलहरू


नेपालमण्डल - उपत्यकाका 

१२ प्रमुख तीर्थस्थलहरू 


समुद्री किनार, पवित्र नदी जस्ता पानीका स्रोतनजिक व्यवस्थित मानवीय बसोवास भएको सबैलार्इ ज्ञात छ । विश्वभर नै यसरी स्वच्छ र पवित्र नदी वा समुद्रकै नजिक शहरहरू भएका उदाहरणहरू प्रशस्तै छन्, चाहे त्यो काठमाडैाँ नै होस् वा गङ्गा नदी नजिक बनारस (भारत) र युरोपमा समेत थेम्स् नदी नजिक लण्डन (संयुक्त अधिराज्य)। नदी सभ्यता प्राचीन शहरहरूमा अद्यापि विद्यमान नै पाइन्छ । पानीको मानवीय आवश्यकतासँग यो नदी सभ्यता गाँसिएको प्रष्टै छ ।

हिन्दु परम्परामा ठूलाठूला नदीहरूको सङ्गमलार्इ थप महत्त्वका साथ हेरिन्छ । नदीका तटहरू त पवित्र भए नै, त्यसमा पनि अझ दोभान वा त्रिवेणीहरूको पनि विशेष धार्मिक र सांस्कृतिक महत्त्व रहेको छ । यी दोभान वा त्रिवेणीहरूलार्इ प्रमुख तीर्थस्थल मानी श्राद्धादि कर्म गर्ने र विशेष अवसरहरूमा मेला नै भर्न जाने चलन समेत रहेको छ ।

काठमाडैाँको नदी संस्कृतिसँगै जोडिएको एक महत्त्वपूर्ण पक्ष नागपूजन पनि हो । नागहरूलार्इ पूजा गर्ने चलन हिन्दु परम्परा लगायत विविध अन्य लोक परम्परामा पनि पाइन्छ । काठमाडैाँ उपत्यका तलाउ हुँदै यहाँ विचरण गर्ने कर्कोटक आदि नागहरूका कथाहरू पनि अद्यापि सुन्न पाइन्छ ।

यस पोष्टमा काठमाडैाँ उपत्यकाका केही प्रमुख तीर्थहरूको नाम तथा प्रत्येक तीर्थसँग जोडिएका विविध नागराजाहरूको नाम सङ्कलित गरिएको छ ।

उपत्यकाका प्रमुख तीर्थ 
तथा नागराजाहरू


क्र.सं. नागराजाको नाम तीर्थको नाम तीर्थस्थल रहेको ठाउँ
तक्षक नाग पुण्य तीर्थ गोकर्ण
सोक्षिकी नाग शान्त तीर्थ गुह्येश्वरी
शङ्खपाल नाग शङ्खर तीर्थ शङ्खमूल
स्वरूप नाग राज तीर्थ कालोपुल / सानेपा
कुलिक नाग मनोरथ तीर्थ टोखादुवा
अपलाल नाग निर्मल तीर्थ भद्रमती (भचाखुसी)
नन्दउपनन्द नाग लखु / विधान तीर्थ कङ्केश्वरी / कङ्ग अजिमा
बासुकी नाग ज्ञान तीर्थ कह्रँ खुसी (बुङ्गमती)
वरुण नाग चिन्तामणि तीर्थ टेकु दोभान
१० पद्मधवल नाग प्रमोद तीर्थ दानगा
११ महापद्मधवल नाग सुलक्षण तीर्थ भाजँ गाँ (कीर्तिपुर)
१२ कान्ति नाग जय तीर्थ नख्खु

सूची :


1. पुण्य तीर्थ, गोकर्ण
2. शान्त तीर्थ, गुह्येश्वरी
3. शङ्खर तीर्थ, शङ्खमूल
4. राज तीर्थ, कालोपुल / सानेपा5. मनोरथ तीर्थ, टोखादुवा
6. निर्मल तीर्थ, भद्रमती (भचाखुसी)
7. लखु / विधान तीर्थ, कङ्केश्वरी / कङ्ग अजिमा
8. ज्ञान तीर्थ, कह्रँ खुसी (बुङ्गमती)
9. चिन्तामणि तीर्थ, टेकु दोभान
10. प्रमोद तीर्थ, दानगा
11. सुलक्षण तीर्थ, भाजँ गाँ (कीर्तिपुर)
12. जय तीर्थ, नख्खु